Co to jest Rozporządzenie (UE) 2024/1157 o przemieszczaniu odpadów?

Rewizja unijnego Waste Shipment Regulation (WSR), opublikowana w 2024 r., wzmacnia kontrolę nad transgranicznym przemieszczaniem odpadów w UE i poza UE. Kluczowy element: zakaz eksportu odpadów plastikowych do państw nie należących do OECD od listopada 2026 r. (z możliwością opcjonalnej derogacji dla wybranych krajów spełniających kryteria zarządzania odpadami).

Ile plastik waste UE eksportuje obecnie?

W szczytowym okresie (2017-2018) UE eksportowała do 8 mln ton plastik waste rocznie do Azji (głównie Chiny do 2018 r., potem Malezja, Wietnam, Turcja). Po zakazach importowych w krajach docelowych eksport spadł do ok. 3-5 mln ton/rok w 2023-2025. Wprowadzenie zakazu UE-non-OECD oznacza, że ten strumień musi zostać przetworzony wewnątrz UE.

Co to oznacza w praktyce dla transportu?

Trzy efekty: (1) wzrost przewozów odpadów posortowanych z portów morskich (gdzie wcześniej trafiały na statki kontenerowe) do recyklerów wewnątrz UE; (2) wzrost przewozów regranulatów (R-PET, R-HDPE, R-PP) od recyklerów do producentów opakowań po wymuszeniu recycled content przez PPWR; (3) zmiana profilu tras — mniej długich kursów do portów, więcej średnich do recyklerów (300-800 km).

Czy odpadami plastikowymi można jechać silonaczepą?

Surowy odpad plastikowy (folia, butelki, kawałki opakowań) zazwyczaj jest transportowany w lugger trailerach, walking floor lub kontenerach. Silonaczepy używa się dla **rozdrobnionego i posortowanego** materiału (np. flake PET przed regranulacją, regrind HDPE), który ma już sypką strukturę. Po regranulacji recyklat wraca w pełni do segmentu silonaczep — tak jak virgin material.

Kto skorzysta na zakazie eksportu, a kto przegra?

Wygrywają: europejscy recyklerzy mechaniczni i chemiczni (więcej surowca), producenci opakowań z recyklatu (PPWR + dostęp do surowca), przewoźnicy intra-EU z certyfikatami zgodności. Przegrywają: pośrednicy eksportowi, porty kontenerowe (mniej ruchu odpadowego), przewoźnicy bez certyfikacji śledzenia łańcucha dostaw.

Czy zakaz dotyczy też regranulatu (surowca odzyskanego)?

Nie. Zakaz dotyczy plastik **waste** (klasyfikacja Bazel B3011 — odpady tworzyw do recyklingu, B3012 — odpady tworzyw nie nadające się do recyklingu). Po przetworzeniu odpadu na regranulat status zmienia się z 'odpad' na 'surowiec wtórny' — i można go bez ograniczeń sprzedawać oraz transportować w UE i poza. Granica statusu jest definiowana przez end-of-waste criteria (Komisja proponuje uniform europejskie kryteria w ramach Circular Economy Act 2026).

regulacje transport 19.09.2025 PHS Magnum

Zakaz eksportu odpadów plastikowych poza OECD od XI 2026

Silonaczepa DAF w transporcie materiałów sypkich

W skrócie

Rozporządzenie (UE) 2024/1157 o przemieszczaniu odpadów wprowadza zakaz eksportu plastik waste do państw nie-OECD od listopada 2026 r. Strumień rzędu 3-5 mln ton rocznie musi zostać przetworzony wewnątrz UE. Konsekwencje dla transportu: wzrost przewozów intra-EU (rozdrobniony odpad do recyklerów, regranulat do producentów opakowań), zmiana profilu tras (mniej długich do portów, więcej średnich między zakładami), premia za przewoźników z certyfikatami chain of custody (RecyClass, ISCC). Polska — jako duży importer plastik waste z UE i kraj z rozwiniętą infrastrukturą recyklingu — w centrum nowego układu.

Co rozporządzenie zmienia

WSR w obecnej wersji (Rozporządzenie 1013/2006) reguluje przemieszczanie odpadów od 2007 r. — głównie procedury zgody, klasyfikacje (zielona/żółta lista), zakazy dla niektórych typów odpadów do określonych krajów.

Nowe (UE) 2024/1157 wprowadza trzy strukturalne zmiany:

Zakaz eksportu plastik waste do non-OECD od 21 listopada 2026 r. — bezwzględny, z możliwą derogacją do 5 lat dla wybranych krajów składających aplikację i spełniających kryteria zarządzania odpadami.
Wzmocnienie kontroli eksportu do krajów OECD — wymóg pisemnej zgody państwa odbierającego dla każdego transportu (procedura “prior informed consent”).
Cyfryzacja procedur — wszystkie zgłoszenia transportu odpadów obowiązkowo elektroniczne od 2026-2027 r.

Skala zjawiska — ile odpadu zostaje w UE

UE generuje ok. 25-30 mln ton plastik waste rocznie. Przed reformą WSR:

Recykling w UE: ~10-12 mln ton/rok
Spalanie z odzyskiem energii: ~10 mln ton/rok
Składowanie: ~3-5 mln ton/rok (malejące)
Eksport: ~3-5 mln ton/rok (głównie do Turcji, Wietnamu, Malezji)

Po wejściu zakazu strumień eksportowy musi zostać “wessany” przez infrastrukturę krajową. Trzy ścieżki:

Dodatkowe 3-5 mln ton/rok do recyklingu mechanicznego (wymaga rozbudowy zakładów sortujących i pranych)
Część do recyklingu chemicznego (dynamicznie rosnący segment 2025-2030)
Część do odzysku energii (gdy fizycznie nie nadaje się do recyklingu)

Każda z tych ścieżek = nowe ton-kilometry transportu wewnątrz UE.

Trzy nowe segmenty transportu które urosną

Segment 1: Odpad posortowany z miejsca generowania do recyklera

Strumień: zakład sortujący → recykler mechaniczny lub chemiczny. Materiał: flake PET, flake HDPE, regrind PP — czyli odpad już rozdrobniony, posortowany kolorystycznie i polimer-specyficznie.

Typ transportu: kontenery odpadów lugger, walking floor, w mniejszej skali silonaczepy (dla materiałów już sypko-granulkowanych).

Dystans: 200-800 km — głównie wewnątrz krajów, ale rosnący segment transgraniczny (Polska→DE, Czechy→DE).

Segment 2: Recyklat (regranulat) od recyklera do producenta opakowań

Strumień: recykler → producent butelki/folii/skrzynki. Materiał: R-PET pellets, R-HDPE pellets, R-PP pellets — pełnowartościowy regranulat o określonej specyfikacji technicznej.

Typ transportu: silonaczepa pneumatyczna — dokładnie jak dla virgin material.

Dystans: 100-1000 km. PHS Magnum z bazą Chorula (4 km od A4, 180 km od granicy DE) — w naturalnej tranzytowej lokalizacji dla tras PL→DACH.

Segment 3: Specjalistyczne odpady do chemicznego recyklingu

Strumień: zakłady sortujące mieszanego plastiku → instalacje pirolizyjne / glikolizyjne / depolimeryzacyjne. Materiał: mieszane folie poliolefinowe, PET przeznaczone do depolimeryzacji.

Typ transportu: kontenery, w wybranych przypadkach silonaczepy dla rozdrobnionych materiałów.

Dystans: 300-1500 km — bardzo długie kursy, bo zakłady chemicznego recyklingu są nieliczne (Niemcy, Austria, Holandia).

Zmiana profilu tras po listopadzie 2026

Przed: znaczny ruch odpadów z głębi UE (zakłady sortujące w PL, IT, ES) → porty kontenerowe (Rotterdam, Hamburg, Antwerpia) → statki do Azji.

Po: ten ruch znika. Zastąpiony przez:

Tras krótszych odpad sortujący → krajowy recykler (200-500 km)
Tras średnich recykler → producent opakowań w innym kraju UE (500-800 km)
Pojedyncze tras długich specjalistyczne odpady → chemiczny recykler w DE/AT/NL (1000-1500 km)

Sumarycznie: liczba ton-kilometrów w UE rośnie, ale profil pojedynczego kursu się skraca. Mniejsze kursy = większa rotacja, większa rola tras intra-EU jak Polska↔DACH.

Polska — pozycja w nowym układzie

Polska:

1. miejsce w UE pod względem ilości plastik waste importowanego (po Niemczech) — przed zakazem
Rozwinięta infrastruktura recyklingu mechanicznego (PCC, BoryszewERG, Plastics Recyclers Poland, regionalna baza recyklerów)
Rosnąca baza recyklingu chemicznego (Anwil, projekty BASF i LyondellBasell rozpoczynane 2024-2026)
Geografia: 180-300 km do większości zakładów odbiorców w DE/AT/CZ

Wniosek: Polska po listopadzie 2026 staje się głównym dostawcą regranulatu dla DACH. Transport silonaczepami między Polską a Niemcami/Austrią/Czechami — segment z najwyższą dynamiką wzrostu w branży.

Co warto zaplanować — dla nadawców i przewoźników

Dla nadawców (producenci opakowań, branża spożywcza, dystrybutorzy)

Zacznij rozmowy z dostawcami recyklatów w UE — łańcuch dostaw zostanie skrócony, ale ceny wzrosną wraz z popytem PPWR
Ustal preferencje: czy chcesz recyklat z konkretnego pochodzenia (np. PL z certyfikatem RecyClass)?
Zabezpiecz partnerstwo z przewoźnikiem certyfikowanym (OCS, RecyClass) — od 2027 r. będzie premium

Dla przewoźników

Wdrażaj certyfikację OCS (wymagana przy obrocie >1500 ton/rok od 2027)
Wdrażaj RecyClass / ISCC PLUS (śledzenie łańcucha dostaw recyklatów)
Dedykuj część floty do food-grade (segment najwyżej wyceniany)
Buduj relacje z recyklerami i producentami opakowań w DACH

Powiązane

O autorze

Treść opracował zespół PHS Magnum we współpracy z Aleksym Pasternakiem — Managing Partnerem firmy, ekspertem transportu materiałów sypkich z 35-letnim doświadczeniem w obrocie granulatami plastikowymi, recyklatami i minerałami industrialnymi w UE. Aleksy publikuje analizy branżowe na portalu eksperckim pasternak.me , gdzie znajdziesz dodatkowe opracowania na tematy regulacyjne (PPLP, PPWR, OCS), techniczne (silonaczepy, TDT) i operacyjne (przeładunek big-bag, konfekcjonowanie).